بررسی ابعاد گردشگری با مترو و تقویت حس تعلق شهروندان در چهارمین گفتاورد ملی میراث فرهنگی و گردشگری ایران
به گزارش معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ، چهارمین گفتاورد ملی میراث فرهنگی و گردشگری ایران با محوریت «ترویج تهرانگردی با مترو و تقویت تعلق خاطر شهروندان»، هم‌زمان با گرامیداشت هفته تهران ۱۴۰۵، با حضور بیش از ۲٠٠ نفر شرکت کننده مورخ ۲۰ مهرماه در خانه شهر بلدیه برگزار شد.
اجرای پروژه تهرانگردی با مترو در مسیر تحقق شعار «گردشگری ارزان و آسان»
در ابتدای این رویداد دکتر امیر قاسمی رییس ستاد گردشگری شهرداری تهران با تبریک هفته تهران و اشاره به ابعاد و اهمیت برگزاری این رویداد گفت: بر چهارمین گفتاورد با محوریت «تهرانگردی با مترو» برنامه ریزی نمودیم تا زمینه تبادل تجربه و انتقال دانش میان راهنمایان گردشگری، مسئولان خانه‌های محلات، دانشجویان و شهروندان علاقه‌مند فراهم شود.
امیر قاسمی، با اشاره به شکل‌گیری ایده تهرانگردی با مترو بر اساس مطالبه شهروندان افزود: این طرح حاصل حدود دو سال پیگیری و مطالعات کارشناسی است که در پی یکی از نقدها و پیشنهادهای سازنده شهروندان درباره ظرفیت‌های گردشگری مترو آغاز شد. در ادامه با همکاری گروهی از جوانان داوطلب فعال در حوزه‌های شهرسازی، معماری و گردشگری، مطالعات لازم انجام شد و پروژه تهرانگردی با مترو در دستور کار قرار گرفت.
وی با اشاره به نقش گردشگری در افزایش نشاط اجتماعی و تقویت امید در جامعه اظهار کرد: گردشگری می‌تواند با فراهم کردن فرصت‌های ساده و در دسترس برای تفریح و شناخت شهر، زمینه مشارکت بیشتر شهروندان در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی را فراهم کند. ترغیب خانواده‌ها به استفاده از مترو برای بازدید از جاذبه‌های گردشگری به ویژه در شرایطی که استفاده از مترو رایگان است از جمله اهداف این رویکرد به شمار می‌رود.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به پیگیری شعار «گردشگری آسان» افزود: در کنار توسعه زیرساخت‌ها و ابزارهای اطلاع‌رسانی، اطلاع‌رسانی درباره تخفیف‌های مصوب شورای اسلامی شهر تهران در مراکز گردشگری نیز دنبال شده است تا شهروندان در محلات مختلف بتوانند از این ظرفیت‌ها مطلع شوند و بهره ببرند.
قاسمی در پایان با قدردانی از تلاش راهنمایان گردشگری و فعالان این حوزه تأکید کرد: استمرار همکاری میان مجموعه مدیریت شهری، متخصصان دانشگاهی، راهنمایان گردشگری و شهروندان می‌تواند به توسعه برنامه‌های گردشگری و بهره‌گیری بهتر از ظرفیت‌های تهران کمک کند و ابراز امیدواری کرد، با استفاده از تجربه‌ها و دیدگاه‌های کارشناسان، اقدامات مؤثرتری برای گسترش گردشگری شهری و تسهیل دسترسی شهروندان به جاذبه‌های پایتخت انجام شود.
تهرانگردی با مترو، پروژه ای ارزشمند زیر پوست شهر
سعید هاشمی، رئیس دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ نیز با اشاره به همکاری چهار ساله این دانشکده با شهرداری تهران بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی پایتخت برای توسعه گردشگری شهری تأکید کرد و گفت: تهران با برخورداری از لایه‌های متراکم تاریخی و تنوع فرهنگی، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای گردشگری دارد که شناسایی و معرفی آن‌ها نیازمند برنامه‌ریزی تخصصی و همکاری میان دانشگاه و مدیریت شهری است.
وی با قدردانی از همکاری‌های مشترک چهار سال گذشته با شهرداری تهران، اظهار کرد: ایده تهرانگردی با مترو که با ابتکار و پیگیری امیر قاسمی، رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران و همکاران شرکت بهره برداری مترو تهران دنبال شده است، اقدامی ارزشمند در زیر پوست شهر و معرفی جاذبه‌های پایتخت به شمار می‌رود. توسعه شبکه مترو فرصت مناسبی برای پیوند حمل‌ونقل عمومی و گردشگری فراهم کرده و می‌تواند امکان بازدید آسان‌تر، کم‌هزینه‌تر و سریع‌تر از جاذبه‌های شهر را در اختیار شهروندان و گردشگران قرار دهد، که این موضوع را می توان در مسیر توسعه پایدار گردشگری در شهر تهران ترسیم نمود.
رئیس دانشکده گردشگری با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در تبدیل ایستگاه‌های مترو به فضاهای فرهنگی و هنری افزود: تهران نیز در این زمینه ظرفیت‌های قابل‌توجهی دارد. ایستگاه‌هایی مانند مریم مقدس نشان می‌دهند که مترو می‌تواند فراتر از کارکرد حمل‌ونقلی به فضایی برای معرفی هنر و هویت فرهنگی شهر تبدیل شود. اگر هر ایستگاه با روایت و تجربه‌ای متفاوت همراه شود، شبکه مترو می‌تواند بخشی از مسیر گردشگری تهران باشد.
رئیس دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ با تأکید بر نقش رویدادها و روایتگری در توسعه گردشگری شهری تصریح کرد: معرفی جاذبه‌ها به‌تنهایی کافی نیست، بلکه باید میان گردشگر و مکان، ارتباطی معنادار برقرار شود.
برگزاری رویدادهای فرهنگی، اجراهای هنری و برنامه‌های کوتاه در ایستگاه‌های مترو از جمله شعرخوانی و معرفی آثار مفاخر ادبی ایران مانند حافظ، سعدی و مولانا می‌تواند تجربه سفرهای روزانه شهری را جذاب‌تر و پیوند شهروندان با میراث فرهنگی و گردشگری کشور را تقویت کند.
هاشمی در پایان با اشاره به انتشار مجموعه کتاب راهنمای تهرانگردی با مترو، این موضوع را گامی موثر در دانش افزایی فعالین گردشگری شهری تهران دانست و تأکید کرد: تحقق رشد و بالندگی گردشگری شهر تهران مستلزم تداوم همکاری میان دانشگاه، شهرداری و فعالان این حوزه است. باید با روایتگری مؤثر، برگزاری رویدادهای فرهنگی و معرفی میراث تاریخی و هنری شهر، مترو را از وسیله‌ای برای جابه‌جایی به بستری برای تجربه گردشگری شهری تبدیل نمود و زمینه شناخت بیشتر شهروندان و گردشگران از تاریخ، فرهنگ و تمدن تهران زیبا را فراهم آورد.
توجه به معماری ایرانی ـ اسلامی در ایستگاه‌های جدید مترو تهران
مصطفی موسی‌پسندی، معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه در ادامه این رویداد با تشریح اقدامات فرهنگی، هنری و گردشگری مترو، از فعالیت ۴۴ گالری هنری در ۴۲ ایستگاه، نصب نقشه‌های گردشگری در ۲۴ ایستگاه خبر داد و گفت: متروی تهران در حال حاضر ۷ خط و ۱۶۳ ایستگاه دارد و عملیات اجرایی تونل‌های خطوط جدید ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ نیز آغاز شده است. جانمایی ایستگاه‌های این خطوط هم انجام شده و توسعه شبکه می‌تواند ظرفیت مترو را برای ارائه خدمات و اجرای برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی افزایش دهد.
معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، معماری ایستگاه‌ها را یکی از جلوه‌های هویت فرهنگی شهر دانست و گفت: طی دو سال اخیر توجه به معماری ایرانی ـ اسلامی در ایستگاه‌های جدید بیشتر شده است.
وی با اشاره به ایستگاه مریم مقدس به‌عنوان یکی از نمونه‌های این رویکرد افزود: ایستگاه تختی نیز با معماری کاملاً ایرانی طراحی شده است. ایستگاه حرم حضرت عبدالعظیم(ع) هم از دیگر پروژه‌های مورد توجه در این زمینه است که به احتمال بسیار زیاد در فصل پاییز رونمایی خواهد شد.
موسی‌پسندی تأکید کرد: طراحی ایستگاه‌ها و توجه به ویژگی‌های معماری و فرهنگی می‌تواند در شکل‌گیری هویت فضاهای شهری مؤثر باشد و تجربه استفاده از مترو را از یک سفر صرفاً حمل‌ونقلی فراتر ببرد.
وی در پایان با اشاره به بازتاب فعالیت‌های مرتبط با مترو در فضای مجازی گفت: روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ محتوای مرتبط با مترو و مقصدهای شهری از سوی کاربران یا در ارتباط با این مجموعه منتشر می‌شود.
نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در توسعه ظرفیت های تهرانگردی با مترو
دکتر فرناز نیک خواه، مدیرعامل شتاب دهنده فاخربوم دانشگاه علم و فرهنگ در بخش دیگری از این نشست با اشاره به برنامه های معمول تهرانگردی از جمله برگزاری تورهای فرهنگی، هنری و آیینی گفت: زمان آن فرا رسیده تا به گردشگری شهری پایتخت فراتر از برنامه های فوق بنگریم و در این میان نقشه های موضوعی گردشگری تهران بستری مناسب برای توسعه و تحول در رویکردهای اجرایی گردشگری شهری تهران گشوده است.
دکتر نیک خواه با بیان اینکه اقدامات ستاد گردشگری شهرداری تهران در توسعه مسیرها و گذرهای گردشگری شهر تهران و طراحی نقشه های مرتبط نیز یکی دیگر از پروژه های ارزشمند مدیریت شهری تهران است، گفت: اگر این موضوعات با دانش افزایی و توسعه مهارت های فعالین گردشگری شهری تهران در بهره گیری از نقشه ها همراه نباشد، نمی توانیم به هدف نهایی مان برسیم برای مثال ما باید نقشه خوانی و طراحی تورهای تهرانگردی با مترو را آموزش دهیم یا اینکه با برگزاری دوره های آموزش مداوم، راهنمایان گردشگری شهر تهران را در بهره گیری از نقشه های گذرهای گردشگری پایتخت و بروزرسانی های مسیرها مطلع کنیم.
مدیرعامل شتاب دهنده فاخربوم با اشاره به اهمیت آموزش و بهره گیری از فناوری های دیجیتال در توسعه مهارت آموزی و دانش افزایی فعالین گردشگری افزود: یکی از اقداماتی که ما در کنار برگزاری رویدادها در شتاب دهنده فاخربوم در دستور کار داریم برگزاری کارگاه های آموزشی و مهارتی است که به فعالین گردشگری شهری کمک می کند با رویکردهای نوین از جمله موضوعات دیجیتال و هوش مصنوعی آشنا شده و مهارت بیاموزند.
نیک خواه نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در توسعه ظرفیت های تهرانگردی با مترو را بسیار حائز اهمیت دانست و با اشاره به تجربه شهرهای پیشرو جهان از جمله لندن، توکیو، سئول و سنگاپور گفت: باید رویکردهای سبز و هوشمند در معرفی پروژه های تهرانگردی با مترو به شهروندان و گردشگران را دستور کار قرار دهیم، همچنین انتشار کتب راهنما و هوشمندسازی خدمات مترو از دیگر مباحث مهم این حوزه است.
دکتر فرناز نیک خواه در پایان مجموعه کتاب تهرانگردی با مترو را نه فقط کتابی برای فعالین گردشگری تهران بلکه کلیه شهروندان دانست و افزود: گاها ما نمی دانیم بدون صرف زمان در ترافیک های چند ساعته تهران می توانیم کمتر از ۳٠ دقیقه میان جاذبه های گردشگری تاریخی، فرهنگی و طبیعت گردی پایتخت جا به جا شده، همچنین می توانیم با استفاده از مترو از محله خود در شرق تهران تور گردشگری تجریش برگزار کنیم، ما در این مجموعه کتاب اطلاعات و دانش لازم را در اختیار مخاطبان قرار دادیم که خود می تواند یک مرجع آموزشی در خانه های گردشگری و سرای محلات باشد.نقشه های تهرانگردی با مترو از حرف تا عمل علیرضا مهیاری پژوهشگر و فعال گردشگری شهر تهران در بخش پایانی این نشست با ارائه و معرفی چارچوب های اجرایی طراحی نقشه های تهرانگردی با مترو، ضمن معرفی ابعاد مختلف اجرایی این پروژه، افزود: تاکنون تابلوهای گردشگری در ۲۴ ایستگاه نصب شده است و باید نقشه‌های گردشگری را در سایر مناطق ۲۲گانه شهرداری تهران در دسترس علاقه مندان قرارداد. مهیاری در ادامه به معرفی بخش مختلف نقشه های نصب شده در مترو پرداخت و افزود تلاش شده است که اطلاعات میراثی و مفیدی در دل این نقشه ها به مخاطبان داده شود. وی همچنین در پایان گفت: باید بازخوردهای شهروندان درباره نقشه گردشگری مترو جمع‌آوری و بررسی شود تا میزان استقبال، نحوه استفاده از نقشه‌ها و میزان مراجعه به جاذبه‌های گردشگری داخل و پیرامون ایستگاه‌های مترو ارزیابی شود.همچنین در این نشست ضمن رونمایی از مجموعه کتاب تهرانگردی با مترو، بصورت مشترک از طرف ستاد گردشگری شهرداری تهران و دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ از تلاش ها و حمایت های مصطفی موسی پسندی معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره برداری مترو تهران در پروژه تهرانگردی با مترو تقدیر به عمل آمد.
